راستش رو بخوای، هواگیری ترمز ABS یکی از اون کارهای فنیه که خیلیا ازش فراریان. وقتی پدال ترمزت زیر پا اسفنجی میشه و حس میکنی ترمزت مثل قبل گیرایی نداره، احتمالا یه مقدار هوا رفته تو سیستم. اما داستان ترمزهای ABS (ضدقفل) یه کم با ترمزهای قدیمی و معمولی فرق داره.
تو این مقاله میخوام خیلی خودمونی و ساده بهت بگم که هواگیری ترمز ABS چیه، چطور انجام میشه و اصلاً چرا نباید پشت گوش بندازیش.

چرا هواگیری ترمز ABS با ترمز معمولی فرق داره؟
بذار ساده بگم؛ تو ماشینهای قدیمی که ترمز معمولی داشتن، با چند بار پمپ کردن پدال و باز کردن پیچ هواگیری روی چرخها، راحت میتونستی هوا رو خارج کنی. اما سیستم ABS یه قطعه اضافه داره به اسم پمپ یا بلوک ABS.
این پمپ کلی سوپاپ و مجرای ریز داره. وقتی هوا بره داخل این مجراها، دیگه با پدال زدنِ خالی بیرون نمیاد. برای همین، هواگیری ترمز ABS یه قلق خاص داره و معمولاً به دستگاه دیاگ نیاز پیدا میکنی تا به پمپ دستور بده سوپاپها رو باز کنه.
نشونههایی که میگن وقت هواگیری ترمز ABS رسیده
از کجا بفهمیم ماشینمون به این کار نیاز داره؟ اگه این علامتها رو دیدی، شک نکن که هوا رفته تو سیستم:
- پدال ترمز اسفنجی شده: وقتی پدال رو فشار میدی، حس میکنی داری پاتو میذاری رو یه تیکه اسفنج؛ نرم پایین میره و ترمز سفت نیست.
- خالی کردن ترمز: پدال تا ته میره پایین ولی ماشین متوقف نمیشه.
- روشن شدن چراغ ABS: این واضحترین آلارمه.
- تعویض روغن ترمز یا تعمیر قطعات: اگه پمپ ترمز، کالیپرها یا لولهها رو عوض کردی، صد در صد به هواگیری نیاز داری.
برای اینکه راحتتر متوجه بشی، این جدول رو ببین:
| علامت خرابی | دلیل احتمالی در سیستم ترمز | راهحل پیشنهادی |
|---|---|---|
| پدال ترمز نرم و اسفنجی | نفوذ هوا به داخل لولهها یا بلوک ABS | انجام هواگیری ترمز ABS |
| روشن شدن چراغ ترمز یا ABS | افت سطح روغن ترمز یا خطای سنسور | چک کردن روغن و دیاگ زدن |
| کشیده شدن ماشین به یک سمت موقع ترمز | گیرپاژ کردن کالیپر یا هوای محبوس در یک چرخ | بررسی کالیپر و هواگیری مجدد |
| جوش آوردن روغن ترمز | استفاده از روغن نامناسب یا کهنه | تخلیه کامل، ریختن روغن جدید و هواگیری |

- موضوع عکس: وسایل مورد نیاز مثل آچار، شلنگ شفاف، ظرف خالی و یک قوطی روغن ترمز.
- متن جایگزین (Alt): ابزار مورد نیاز برای هواگیری ترمز ABS ماشین.
پیشنیازها: قبل از هواگیری ترمز ABS چه چیزهایی لازم داریم؟
خب، فرض کن میخوایم آستینها رو بالا بزنیم. قبل از اینکه دست به آچار بشی، باید وسایل کارت جور باشه. به این چیزها نیاز داری:
- آچار رینگی (معمولاً سایز ۸ یا ۱۰ برای پیچ هواگیری)
- یه تیکه شلنگ پلاستیکی شفاف
- یه بطری خالی برای جمع کردن روغن کهنه
- جک و خرک برای بالا بردن ماشین
- روغن ترمز نو و استاندارد
- دستگاه دیاگ (اسکنر OBD2) که قابلیت فعالسازی پمپ ABS رو داشته باشه.
یه نکته خیلی مهم: قبل از شروع کار باید خیالت از بابت روغن ترمزی که میخوای استفاده کنی راحت باشه. اگه نمیدونی چه روغنی (DOT3، DOT4 یا غیره) برای ماشینت مناسبه یا کی باید عوضش کنی، حتماً یه سر به مقاله راهنمای کامل روغن ترمز | انواع DOT، زمان تعویض، سازگاری، علائم خرابی و هواگیری بزن. اونجا همه چی رو مو به مو توضیح دادیم.
آموزش قدمبهقدم هواگیری ترمز ABS
رسیدیم به بخش اصلی ماجرا. کار رو باید با دقت و حوصله پیش ببری.
مرحله اول: آمادهسازی ماشین و ایمنی
اول از همه ماشین رو روی یک سطح صاف پارک کن. ترمز دستی رو بکش و ماشین رو جک بزن. چرخها رو باز کن تا به کالیپرهای ترمز و پیچهای هواگیری دسترسی داشته باشی. بعد درب مخزن روغن ترمز رو زیر کاپوت باز کن و مطمئن شو که پر از روغنه. (یادت باشه تو کل پروسه هواگیری ترمز ABS، مخزن روغن نباید خالی بشه).

- موضوع عکس: وصل کردن دستگاه دیاگ (اسکنر) به پورت زیر فرمان ماشین.
- متن جایگزین (Alt): استفاده از دستگاه دیاگ برای هواگیری ترمز ABS.
مرحله دوم: استفاده از دستگاه دیاگ (اسکنر)
همونطور که گفتم، هوای داخل بلوک ABS با پدال زدن بیرون نمیاد. اینجاست که باید دستگاه دیاگ رو وصل کنی. از منوی دستگاه، گزینه مربوط به “Bleed ABS” یا “هواگیری اتوماتیک” رو پیدا کن.
وقتی این گزینه رو فعال میکنی، دستگاه به سیستم ترمز ضدقفل (ABS) فرمان میده تا پمپش رو روشن کنه. در این حالت پمپ شروع میکنه به لرزیدن و صدا دادن. این یعنی سوپاپها باز شدن و هوای گیر کرده داره هل داده میشه سمت لولههای اصلی.
مرحله سوم: هواگیری چرخها به روش سنتی
حالا که هوای پمپ آزاد شده، باید مثل ترمزهای معمولی هوا رو از چرخها بکشیم بیرون. برای این کار به یک نفر دوم نیاز داری تا پشت فرمون بشینه.
ترتیب چرخها در هواگیری ترمز ABS
قاعده کلی اینه که از دورترین چرخ نسبت به پمپ ترمز شروع کنی. تو بیشتر ماشینها ترتیبش اینطوریه:
- چرخ عقب سمت شاگرد
- چرخ عقب سمت راننده
- چرخ جلو سمت شاگرد
- چرخ جلو سمت راننده
به دوستت بگو پدال ترمز رو چند بار فشار بده و بعد پایین نگهداره. تو همون حالت، تو باید با آچار پیچ هواگیری اون چرخ رو نیمدور باز کنی. روغن و حبابهای هوا از شلنگ خارج میشن (شلنگ شفاف برای همینه که حبابها رو ببینی). وقتی فشار خالی شد، پیچ رو ببند و به دوستت بگو پدال رو ول کنه.
این کار رو برای هر چرخ انقدر تکرار کنید که دیگه هیچ حباب هوایی توی شلنگ نبینید و فقط روغن تمیز بیرون بیاد.
اشتباهات رایج موقع هواگیری ترمز ABS
خیلیها موقع انجام این کار یه سوتیهایی میدن که کل زحمتشون هدر میره:
- خالی شدن مخزن روغن: اگه حواست به مخزن روغن ترمز نباشه و خالی بشه، دوباره هوا کشیده میشه تو سیستم و روز از نو، روزی از نو! مدام چکش کن و سرریزش کن.
- عدم استفاده از دیاگ: خیلیا فکر میکنن با همون روش قدیمی میتونن ماشینهای جدید رو هواگیری کنن. اما بدون فعال کردن پمپ با دیاگ، هواگیری ترمز ABS ناقص میمونه.
- ریختن روغن روی بدنه: روغن ترمز بهشدت خورندهست و رنگ ماشین رو خراب میکنه. مراقب باش جایی نریزه.
خلاصه کلام
هواگیری ترمز ABS کار خیلی سختی نیست، ولی نیاز به دقت، ابزار مناسب (مثل دستگاه دیاگ) و یه دوست پایه داره که پشت فرمون بشینه. اگر دیدی ترمزت زیر پا خالی میکنه یا چراغ ABS روشن شده، پشت گوش ننداز. ترمز شوخیبردار نیست.
امیدوارم این راهنما بهت کمک کرده باشه تا دید بهتری نسبت به این پروسه پیدا کنی. اگر سوالی داری یا تا حالا خودت دست به آچار شدی، تو بخش نظرات برامون بنویس.